Opłaty w funduszach inwestycyjnych: Jak sprawdzić, ile naprawdę kosztuje fundusz
Ile naprawdę kosztuje fundusz inwestycyjny, najłatwiej sprawdzić w dokumencie z kluczowymi informacjami (KID), który każde towarzystwo musi udostępnić przed zakupem. Znajdziesz w nim koszty jednorazowe przy wejściu i wyjściu, koszty bieżące pobierane co roku oraz ewentualną opłatę za wynik, a także przykład, jak te opłaty zmniejszą wynik inwestycji po roku i po kilku latach. Najważniejsza jest suma kosztów bieżących, bo pobierana jest każdego roku niezależnie od tego, czy fundusz zarabia. Różnica 1-2 punktów procentowych rocznie wydaje się niewielka, ale przy oszczędzaniu przez 10-20 lat może oznaczać kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt procent mniejszy kapitał końcowy.
Koniec roku to dobry moment na przegląd inwestycji, zwłaszcza gdy przygotowujesz się do wpłat na IKE lub IKZE albo planujesz zmianę funduszy w kolejnym roku.
Rodzaje opłat w funduszach
| Opłata | Kiedy jest pobierana | Na co uważać |
|---|---|---|
| opłata za zarządzanie | codziennie, wliczona w wycenę jednostki | jej nie widać na wyciągu, ale obniża wynik każdego roku |
| opłata dystrybucyjna (manipulacyjna) | przy zakupie jednostek | często obniżana lub zerowa przy zakupie przez internet |
| opłata za umorzenie | przy sprzedaży jednostek | bywa zależna od czasu trzymania funduszu |
| opłata za wynik (success fee) | gdy fundusz pobije określony próg | sprawdź, od czego liczona jest nadwyżka |
| opłata za konwersję lub zamianę | przy przenoszeniu środków między funduszami | w ramach jednego towarzystwa często niższa lub zerowa |
Wysokość opłaty za zarządzanie w polskich funduszach jest ograniczona przepisami, a ustawowe limity w ostatnich latach stopniowo obniżano. Mimo to różnice między funduszami tej samej kategorii bywają znaczne. Fundusze pasywne i ETF-y, które odwzorowują indeks, mają zwykle koszty kilkukrotnie niższe niż fundusze aktywnie zarządzane. Podstawy ich działania opisaliśmy w tekście o inwestowaniu w fundusze ETF.
Gdzie znaleźć informacje o kosztach
- Dokument KID. Krótki dokument z kluczowymi informacjami, z tabelą kosztów w czasie i scenariuszami wyników. Od niego warto zacząć.
- Tabela opłat towarzystwa. Pokazuje maksymalne stawki opłat dystrybucyjnych i promocje, na przykład niższą opłatę przy zakupie przez internet.
- Prospekt informacyjny lub statut. Szczegółowe zasady pobierania opłaty za wynik i maksymalne stawki.
- Roczne sprawozdanie finansowe. Pozwala sprawdzić, ile faktycznie wyniosły koszty w poprzednim roku.
Jeśli kupujesz fundusz przez doradcę w banku, poproś o wszystkie te dokumenty i o informację, ile wynosi jego wynagrodzenie. Część kosztów dystrybucji jest ukryta w opłacie za zarządzanie, z której towarzystwo płaci pośrednikom.
Jak policzyć wpływ opłat na oszczędności
Prosty przykład pokazuje, jak duże znaczenie mają koszty w długim okresie. Załóżmy wpłatę 10 000 zł jednorazowo i średnią stopę zwrotu inwestycji przed kosztami na poziomie 6 procent rocznie.
| Roczne koszty | Wartość po 10 latach (w przybliżeniu) | Wartość po 20 latach (w przybliżeniu) |
|---|---|---|
| 0,5 procent | 17 100 zł | 29 100 zł |
| 1,5 procent | 15 500 zł | 24 100 zł |
| 2,5 procent | 14 100 zł | 19 900 zł |
To przykład obliczeniowy, a nie prognoza. Rzeczywiste wyniki funduszy są zmienne, a przeszłe stopy zwrotu nie gwarantują przyszłych. Pokazuje jednak, że przy podobnym ryzyku fundusz tańszy ma przewagę, którą droższy musi nadrobić lepszym zarządzaniem, co w praktyce udaje się rzadko i niesystematycznie.
Przegląd funduszy na koniec roku
Raz w roku warto zrobić przegląd posiadanych funduszy. Wypisz każdy z nich wraz z kosztami bieżącymi, opłatą za wynik i wynikiem po kosztach w ostatnich latach. Porównaj go z tańszymi odpowiednikami w tej samej kategorii. Jeśli różnica w kosztach jest wyraźna, a wyniki nie są lepsze, warto rozważyć zmianę. Przed przeniesieniem środków sprawdź jednak, czy sprzedaż jednostek nie spowoduje podatku od zysku, i czy nie zapłacisz opłaty za umorzenie. W ramach IKE i IKZE zmiana funduszu jest zwykle prostsza, bo nie rodzi obowiązku podatkowego. Przy wpłatach regularnych, na przykład co miesiąc, zwróć uwagę na opłatę dystrybucyjną pobieraną od każdej wpłaty, bo przy dużej liczbie małych transakcji potrafi być wyższa niż koszty bieżące.
Zachowaj też dokumenty z wyliczeniem kosztów i notatkę z decyzjami. Przy kolejnym przeglądzie, za rok, łatwiej będzie porównać, czy towarzystwo podniosło opłaty lub zmieniło politykę inwestycyjną funduszu.
Jak porównywać fundusze i na co jeszcze zwrócić uwagę
- Porównuj fundusze tej samej kategorii, na przykład akcji polskich z akcjami polskimi, a nie z funduszem obligacji.
- Sprawdzaj wyniki po kosztach w dłuższym okresie, co najmniej 3-5 lat, a nie najlepszy rok.
- Zwróć uwagę na podatek od zysków kapitałowych. W ramach IKE i IKZE można go uniknąć lub obniżyć, a przenoszenie środków między funduszami w ramach tych kont nie powoduje płacenia podatku.
- Uważaj na produkty łączone, na przykład ubezpieczenia z funduszem lub polisy inwestycyjne, w których koszty bywają rozbite na wiele pozycji.
- Nie kupuj funduszu tylko dlatego, że był liderem rankingów w ostatnim roku. Fundusze z najlepszym wynikiem jednego roku często w kolejnych latach wypadają przeciętnie, a wysokie koszty zostają.
Koszty to tylko jeden z elementów decyzji. Dobór funduszy powinien wynikać z celu, horyzontu inwestycji i akceptowanego ryzyka. Jak ułożyć je w spójny plan, piszemy w tekście o tym, jak stworzyć długoterminowy portfel inwestycyjny. Jeśli korzystasz z porad, upewnij się, że doradca ma odpowiednie uprawnienia, o czym więcej w tekście o tym, jak wybrać doradcę inwestycyjnego.
Przeczytaj także
Jak prawidłowo zabezpieczyć piwnicę przed zalaniem: Metody i koszty
Sztuka zabezpieczenia piwnicy przed zalaniem to nie tylko kwestia komfortu, ale przede wszystkim bezpieczeństwa i ochrony wartości mienia.
Czytaj więcej: Jak prawidłowo zabezpieczyć piwnicę przed zalaniem: Metody i koszty
Ile kosztuje otwarcie własnego salonu kosmetycznego: Kosztorys dla początkujących
Otwieranie salonu kosmetycznego to nie tylko spełnienie marzeń o własnym biznesie, ale także strategiczna decyzja wymagająca przemyślanych…
Czytaj więcej: Ile kosztuje otwarcie własnego salonu kosmetycznego: Kosztorys dla początkujących
Ile kosztuje montaż bramy z domofon em w domu jednorodzinnym
Instalacja nowoczesnej bramy z domofonem to inwestycja, która łączy wygodę z bezpieczeństwem, jednocześnie zwiększając wartość nieruchomości.
Czytaj więcej: Ile kosztuje montaż bramy z domofon em w domu jednorodzinnym